Body preview

https://aivoordocenten.nl/

* Van schoolwiskunde naar een Milleniumprobleem - met de nodige ophef. (#nieuwtje-1)
* Boekentip: De toekomstbestendige docent. (#webinarserie)
* Mijlpaal schoolscan: Door 150 scholen ingevuld (#MT-strategiedag)
* ChatGPT Imagegen 2.5 is uit. (#id_2e-nieuwtje)
* Chatbot van de week: De analogieënwerkplaats. (#chatbot-van-de-week)
* Tip van de week: Eerst verbeterpunten, dan pas herschrijven. (#tip-van-de-week)
* App van de week: Leerstofdomino. (#app-van-de-week)
* Onderzoek van de week: Het Pisa leesonderzoek en AI. (#onderzoek-van-de-week)
* Best practice van de week: En. (#best-practice)



** Van schoolwiskunde naar een Milleniumprobleem - met de nodige ophef ()
------------------------------------------------------------

Een paar jaar geleden gingen de eerste chatbots nog regelmatig de mist in met wiskunde op middelbareschoolniveau. GPT-3.5 behaalde in een test uit 2023 (https://cdn.openai.com/papers/gpt-4.pdf) bijvoorbeeld de laagste scorecategorie op een Amerikaans examen in differentiaal- en integraalrekening. Inmiddels claimt OpenAI een oplossing voor een van de beroemdste open problemen in de wiskunde. Dat laat zien hoe snel de mogelijkheden verschuiven.

Op 8 september presenteerde OpenAI een voorgestelde oplossing voor het Navier–Stokes-probleem. Dat is een van de zeven Millenniumproblemen (https://www.claymath.org/millennium-problems/) waarvoor het Clay Mathematics Institute elk een miljoen dollar beschikbaar stelde. De vergelijkingen beschrijven hoe vloeistoffen en gassen bewegen. De grote vraag: blijven de oplossingen onder bepaalde voorwaarden altijd netjes, of kunnen ze wiskundig ontsporen? In het voorgestelde bewijs (https://cdn.openai.com/pdf/32d9f210-8b73-45e0-91bc-82a30aef8a9a/navier-stokes.pdf) beschrijft OpenAI een situatie met een externe kracht waarin de berekende snelheid binnen eindige tijd onbegrensd groeit.

Daarvoor zette het bedrijf een nog niet openbaar model in, volgens OpenAI aanzienlijk krachtiger dan GPT-6 Astra (zie afbeelding hieronder). Zoals het bedrijf in zijn toelichting beschrijft (https://openai.com/index/navier-stokes-solution/) , kwamen ongeveer 10.000 samenwerkende AI-agents na circa 88 uur tot het resultaat. Daarna volgde controle met Lean, software die formeel opgeschreven bewijzen stap voor stap verifieert. Een gewone chatsessie kun je daar dus niet mee vergelijken.

Een officieel erkende oplossing is het daarmee nog niet: onafhankelijke beoordeling en brede aanvaarding zijn essentieel. Het Clay-instituut vermeldt het probleem nog als onopgelost (https://www.claymath.org/millennium-problems/) .

Ondertussen ontstond flinke ruzie over wie de eer voor de doorbraak verdient. Andere onderzoekers hadden met AI al vooruitgang geboekt en zetten vraagtekens bij OpenAI’s werkwijze en het mogelijke gebruik van hun ongepubliceerde onderzoek. OpenAI ontkent dat hun werk voor deze doorbraak is gebruikt.

Voor het onderwijs is de ontwikkeling ondertussen relevant. AI speelt inmiddels een rol bij onderzoek aan de grenzen van de wiskunde. Dat maakt niet ieder chatbotantwoord betrouwbaar, maar vraagt wel dat we onze inschatting blijven bijstellen. Wat een model drie jaar geleden niet kon, is een steeds minder bruikbaar uitgangspunt voor wat leerlingen en studenten er vandaag mee kunnen doen.



** Boekentip (http://aivoordocenten.nl)
------------------------------------------------------------
Bestel hier (https://gemini.google.com/gem/1uiuySYGTtbRShwL5AgrEdRc-l8ZKnVR7?usp=sharing)


** Mijlpaal Schoolscan ()
------------------------------------------------------------

Door 150 scholen ingevuld

Onze gratis Schoolscan (https://aivoordocenten.nl/schoolscan/) is inmiddels door 150 scholen ingevuld. Met de scan brengen scholen in kaart waar ze staan met AI: van visie en beleid tot de AI-geletterdheid van docenten, de vaardigheden van leerlingen en de beschikbare tools en voorzieningen.

Na het invullen krijg je een overzicht van sterke punten, blinde vlekken en mogelijke vervolgstappen. Dat maakt de uitkomsten een praktisch vertrekpunt voor een gesprek met je team of MT. Wat hebben we al geregeld? Waar lopen de beelden uiteen? En wat verdient als eerste aandacht? Je kunt vervolgens ook bestaand AI-beleid laten toetsen of een eerste opzet maken.

Wie vanuit dat inzicht verder wil werken aan gezamenlijke keuzes, kan aansluiten bij onze AI Strategiedag voor het MT op 30 oktober in Utrecht (https://aivoordocenten.nl/workshop-ai-strategiedag-voor-mt/) . Daar vertaal je de uitgangssituatie van je school naar ambities, prioriteiten en concrete vervolgstappen. Met andere woorden, hoe ga je als MT/school verantwoord om met de impact die AI heeft op het onderwijs.

De Schoolscan is gratis en zonder account te gebruiken. Ook als je alleen eens wilt verkennen waar jullie school nu staat.

Schoolscan (https://avd-ai-schoolscan.vercel.app/)
MT strategiedag (https://aivoordocenten.nl/workshop-ai-strategiedag-voor-mt/)


** ChatGPT Images 2.5 is uit ()
------------------------------------------------------------

OpenAI heeft op 8 september ChatGPT Images 2.5 uitgebracht (https://openai.com/index/introducing-chatgpt-images-2-5/) . Het nieuwe beeldmodel maakt scherpere afbeeldingen met natuurlijker licht en meer detail. Volgens OpenAI is de wachttijd bovendien tot 50% korter dan bij de vorige versie.

Voor docenten is vooral het nauwkeuriger bewerken interessant. Wil je één onderdeel van een afbeelding aanpassen, dan moet de rest beter behouden blijven. Ook bij meerdere vervolgopdrachten blijven personages, stijl en eerdere aanpassingen volgens OpenAI consistenter. Denk aan een reeks afbeeldingen voor een verhaal, of een praatplaat die je stap voor stap aanpast aan je les.

Daarnaast zijn er nieuwe manieren om beelden te maken en te bewerken. Je kunt beginnen met een sjabloon, bijvoorbeeld voor een poster. Op mobiel kun je via @Sketch een schets tekenen als uitgangspunt, of opmerkingen op een afbeelding plaatsen om aan te geven wat je wilt veranderen.

De update komt beschikbaar voor alle abonnementen, inclusief gratis accounts. De bestaande gebruikslimieten blijven gelden. Voor lesmateriaal blijft jouw inhoudelijke controle nodig: een overtuigend vormgegeven uitlegplaat kan nog steeds fouten bevatten.

Hieronder zie je een voorbeeld van het oude en het nieuwe model met betrekking tot een diagram en correcte verwijzingen.



** Chatbot van de week ()
------------------------------------------------------------

De analogieënwerkplaats

Een lastig begrip uitleggen wordt vaak makkelijker met een herkenbare vergelijking. Maar zo’n vergelijking kan ook een verkeerd beeld geven. Welke onderdelen komen overeen, en waar houdt de vergelijking op?

De analogieënwerkplaats helpt je om daar bewust mee om te gaan. Je vertelt welk begrip je wilt uitleggen, aan welke leerlingen of studenten en wat ze moeten begrijpen. De chatbot stelt vervolgens drie vergelijkingen voor die passen bij jouw doelgroep.

Na je keuze krijg je een uitleg die je direct in de les kunt gebruiken. Daarbij staat welke onderdelen overeenkomen met het vakbegrip én waar de vergelijking niet meer klopt. Met drie korte vragen laat je leerlingen die overeenkomsten en grenzen onderzoeken. De laatste vraag gaat over het begrip zelf: kunnen ze het ook zonder de vergelijking toepassen?

Je kunt ook een vergelijking invoeren die je al gebruikt. De chatbot kijkt dan mee: wat helpt, wat kan verwarren en hoe maak je de uitleg preciezer?

De chatbot is beschikbaar als GEM hieronder.
Gemini (https://gemini.google.com/gem/1uiuySYGTtbRShwL5AgrEdRc-l8ZKnVR7?usp=sharing)


** Tip van de week ()
------------------------------------------------------------

Eerst verbeterpunten, dan pas herschrijven

“Verbeter deze tekst” is een handige opdracht, maar voor je het weet heeft AI alles herschreven. De tekst leest misschien soepeler, terwijl jouw toon is verdwenen of de boodschap net iets anders is geworden.

Vraag daarom eerst om feedback, zonder meteen iets te laten aanpassen. Bijvoorbeeld: “Lees deze ouderbrief en benoem de drie belangrijkste verbeterpunten voor duidelijkheid en opbouw. Geef per punt een concreet voorbeeld uit de tekst, maar herschrijf nog niets.”

Je kunt vervolgens zelf kiezen welke suggesties je overneemt. Misschien is een kortere opening welkom, maar wil je die persoonlijke afsluiting juist behouden. Geef dan als vervolgopdracht: “Verwerk alleen verbeterpunt 1 en 3. Laat de rest van de tekst staan.”

Deze aanpak werkt ook bij een opdrachtomschrijving, lesplan of voorstel voor je team. Je maakt zichtbaar wat AI wil veranderen en waarom, voordat je ermee instemt. En soms zijn twee kleine aanpassingen gewoon genoeg.


** App van de week ()
------------------------------------------------------------

Leerstofdomino

Welk begrip past bij welke omschrijving? Met Leerstofdomino maken leerlingen een ketting van de leerstof. Elke steen bevat een begrip en de omschrijving van een ander begrip. Door de juiste stenen aan elkaar te leggen, komen ze van START naar EINDE.

Je voert zelf je begrippen en bijbehorende omschrijvingen in. De app maakt daar gemengde dominostenen van die leerlingen digitaal kunnen aanklikken of verslepen. Ze bepalen zelf wanneer ze de ketting controleren. Bij een fout wordt de verkeerde aansluiting gemarkeerd, zonder meteen het antwoord weg te geven. Laat leerlingen daarbij vooral uitleggen waarom een verbinding volgens hen klopt.

Liever aan tafel aan de slag? Print de stenen, knip ze uit en laat groepjes samen puzzelen. Je kunt een apart antwoordblad toevoegen en je eigen begrippensets downloaden om later opnieuw te gebruiken.

De app werkt zonder account en ook offline. Je invoer blijft op je eigen apparaat. Open Leerstofdomino via de knop hieronder.
Leerstofdomino (https://leerstofdomino.vercel.app/)



** Onderzoek van de week ()
------------------------------------------------------------

Het Pisa leesonderzoek en AI

De nieuwe PISA-resultaten laten zien dat de leesvaardigheid van Nederlandse vijftienjarigen (https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2026D41558) verder daalt. Deze editie onderzocht ook hoe leerlingen AI gebruiken voor schoolwerk.

Dat gebruik is inmiddels behoorlijk ingeburgerd. Een kwart van de Nederlandse leerlingen laat minimaal wekelijks een tekst samenvatten door AI. Ruim een derde gebruikt AI minstens wekelijks als hulp bij het leren.

De internationale resultaten (https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en/full-report/student-school-life-and-beyond_861e5904.html) geven geen eenduidig beeld. Leerlingen die AI gebruiken voor samenvattingen en schrijfopdrachten presteren doorgaans lager dan niet-gebruikers. Bij wekelijks gebruik als algemene leerhulp zijn de prestaties, na correctie voor sociaaleconomische achtergrond, ongeveer vergelijkbaar. Een belangrijke kanttekening: deze analyses gaan over prestaties in natuurwetenschappen, niet rechtstreeks over leesvaardigheid.

Ook bewijst het onderzoek geen oorzaak en gevolg. Misschien neemt AI oefening over, maar het kan ook zijn dat leerlingen die al moeite hebben met schoolwerk vaker AI inschakelen. De conclusie dat AI de leesachteruitgang veroorzaakt, kun je hier dus niet uit trekken.

Er zijn daarnaast aanwijzingen dat begeleiding ertoe doet. Regelmatige AI-gebruikers die op school AI-antwoorden leren beoordelen, laten gunstiger resultaten zien. Ook dat vraagt voorzichtigheid: het algemene positieve verband tussen zulke beoordelingsactiviteiten en prestaties verdwijnt na correctie voor de achtergrond van leerlingen en scholen.

Onze praktische conclusie: kijk vooral welk denkwerk bij de leerling blijft. Laat leerlingen bijvoorbeeld eerst zelf lezen en samenvatten, daarna feedback vragen en vervolgens hun tekst verbeteren met de oorspronkelijke bron erbij. Of AI daarbij helpt, beoordeel je uiteindelijk aan wat een leerling daarna zelfstandig kan. Een goede samenvatting op het scherm is nog geen bewijs dat de leerling de tekst begrijpt.



** AI-tussenuurtje met de best practice van de week ()
------------------------------------------------------------

In (https://us.list-manage.com/Y3SW_J4PCyY?e=abffd1548a&c2id=9dc1fdce5f294cdf1d0ae291919efad6) het AI- (https://us.list-manage.com/poLqOQwJirG?e=abffd1548a&c2id=9dc1fdce5f294cdf1d0ae291919efad6) tussenuurtje (https://us.list-manage.com/GxrXfR9hjN1?e=abffd1548a&c2id=9dc1fdce5f294cdf1d0ae291919efad6) hebben (https://us.list-manage.com/OMjGomnAbJ1?e=abffd1548a&c2id=9dc1fdce5f294cdf1d0ae291919efad6) we het gehad over de vraag wat leerlingen al kunnen leren met AI. We hebben daarbij onder andere gekeken naar de pas volledig heringerichte aivoorleerlingen.nl (https://aivoorleerlingen.nl/) site van ons.

Best practice van de week: Engels oefenen op maat met AI

Docent Engels Erik van Vugt bouwde voor atheneum 4 een eigen AI-oefenomgeving voor Engels op B2- en C1-niveau. Leerlingen kunnen een tekst laten maken over een onderwerp dat hen interesseert, met bijbehorende leesvragen en Use of English-oefeningen voor grammatica en woordgebruik. Ook kunnen ze een eigen tekst laten analyseren of een essay schrijven en snel feedback krijgen aan de hand van de Cambridge-beoordelingscriteria.

Een interessant onderdeel is de Upgrade Challenge. Leerlingen krijgen een tekst op een lager taalniveau en moeten die zelf verbeteren naar B2 of C1. De AI geeft eerst alleen aanwijzingen. Pas nadat de leerling de tekst heeft aangepast, volgt een beoordeling van de nieuwe versie. Zo blijft het verbeteren van de tekst bij de leerling liggen.

De gedachte achter de omgeving gaat verder dan extra oefenmateriaal. Leerlingen kunnen zelfstandig herhalen, taalvaardigheden trainen en eerste feedback verwerken op een passend niveau. Daarmee wil Erik in de les meer ruimte maken voor debat, projecten, interactie en verdieping. Een concreet voorbeeld van hoe je met een eigen AI-omgeving ook de verdeling tussen zelfstandig oefenen en samen leren kunt herzien.

NB. De omgeving draait op een API-sleutel en kunnen we hier niet delen helaas, ivm de kosten voor Erik.

Groet,
Tom en Marcel
Team AI voor docenten
https://aivoordocenten.nl

Bekijk deze mail in je browser (https://mailchi.mp/aivoordocenten/het-ai-spiekbriefje-1-5-januari-19886542?e=d28e40c88d)
aivoordocenten.nl . De Nieuwe Erven 3 . Cuijk, Noord-Brabant 5431 NV . Netherlands
uitschrijven (https://aivoordocenten.us19.list-manage.com/unsubscribe?u=e6a8204797fdee5a022c4422d&id=6fce6590c7&t=b&e=d28e40c88d&c=633a34bff6)